‘Door dementie verdwijnen herinneringen. Maar het zorghart blijft’

Het is begin van de middag, net voor mijn dienst in Het Heiakkerhuis begint. Zo vlak na het eten zijn veel bewoners even aan het rusten. Een aantal zit nog aan de grote tafel. Met een lekker kopje koffie ga ik erbij zitten. We kletsen over van alles en lachen samen. Het zonnetje schijnt door de ramen en de sfeer is ontspannen. Een bewoonster die zelf altijd in de zorg heeft gewerkt, is een minder zelfstandige bewoonster aan het helpen.

Je merkt dat bewoners met een zorgachtergrond de benaderingen die wij toepassen soms nog goed kennen. Maar dat maakt het niet altijd makkelijk. Hoe moeilijk moet het zijn om, met zoveel kennis en ervaring, in de situatie te komen dat je zelf zorg nodig hebt? Ik zie soms de onrust.

Als de dementie vordert, herinner je je niet alles meer. Maar het gevoel blijft. Het zorghart blijft. Het zorghart dat jou vertelt dat je eerst voor anderen zorgt, voordat je aan jezelf denkt. Jij bent zelf als laatste aan de beurt. Het doet mij denken aan hoe het later voor mij zou zijn als ik dementie zou krijgen.

Oud-verpleegkundige is nu behulpzame bewoonster

Deze behulpzame bewoonster is oud-verpleegkundige. Al vanaf dat ze bij ons kwam wonen, vertelde zij dat ze niet zou blijven. Ze wilde helemaal niet weg uit haar huis. Daarin bleef zij heel stellig. Toch gaf ze aan het ook wel fijn te vinden, bij ons. Als ik haar vroeg of zij vroeger ook dit soort gesprekken heeft moeten voeren met haar patiënten, knikte ze. Ze vertelde dat de patiënten dan boos werden, maar dat zij altijd eerlijk en duidelijk antwoord gaf.

‘Ik blijf hier niet wonen, ik ga naar huis’

Ik besloot dit te spiegelen naar haar toe, en eerlijk te zijn over waarom zij hier nu woonde. Ze zei dan meteen, kort en krachtig: “Maar ik blijf hier niet wonen. Ik wil naar huis.” Dat deed me altijd glimlachen. Mijn antwoord was dan ook dat ik haar een prachtmens vond en het helemaal begreep. Daarna vroeg ik wat haar het meest tegenstond. Was het vooral het opgeven van haar zelfstandigheid? En weten wat het hier komen wonen voor haar uiteindelijk zou betekenen?

Elke keer gaf zij aan dat dat inderdaad het ergste was. Gelukkig werden deze momenten steeds minder. Het benoemen dat wij juist zelfstandigheid stimuleren, stelde haar gerust en maakte haar blij. Ook al was het niet altijd makkelijk voor haar.

Een luisterend oor en een eerlijk gesprek

Een luisterend oor en eerlijk het gesprek aangaan hielpen deze bewoonster met het opnieuw zoeken naar een manier om toch zoveel mogelijk zelfstandigheid en eigen regie te behouden. Hoe mooi is dat, om zoiets mee te mogen maken?