Foto van een rond tafeltje in de hal van een van onze woonzorglocatie voor mensen met dementie. Op het tafeltje een foto van een overleden bewoner en een roos.

‘Bij dat ronde tafeltje in de hal gebeurt iets. Mensen vertragen’

Het is woensdagochtend, mijn vaste dienst als activiteitenbegeleider. Nog voordat ik de voordeur van Het Stalkaarsenhuis open, weet ik al wat ik zal aantreffen. Een rond tafeltje in de hal.

Een tafeltje dat ik de afgelopen maanden te vaak heb gezien. Onlangs stonden er zelfs twee naast elkaar. Op het tafeltje: een roos, een brandend kaarsje en een mooie foto. Een foto van degene die er niet meer is.

Het zijn misschien maar drie kleine dingen, maar ze vertellen iets groots.
Ze vertellen zonder woorden dat iemand er niet meer is. Dat een plek leeg is geworden.

Een leven, herinneringen, een uniek verhaal

En bij dat tafeltje gebeurt iets.
Mensen lopen niet zomaar door. Ze vertragen, blijven even staan.
Je ziet het besef ontstaan. Achter die foto zat een mens. Iemand met een leven, met herinneringen, met een eigen uniek verhaal.

Wat ik vanuit mijn functie bijzonder vind, is hoe verschillend bewoners reageren op zo’n moment.

Zijn gezicht komt haar bekend voor, maar waarvan?

Kees (92) vergelijkt zijn leeftijd met die van de persoon op de foto en merkt opgelucht op dat hij gelukkig nog niet zo oud is en dus ook nog niet snel zal sterven.

Even later staan Greet en Ans samen bij het tafeltje. Ze bestuderen aandachtig de foto van de medebewoner met wie ze toch ruim twee jaar hebben samengewoond en die zij dus ook dagelijks zagen. Greet vraagt zich af wie het eigenlijk was en of ze hem wel kende.
Ans zegt dat het gezicht haar wel bekend voorkomt, maar weet niet waarvan. Nog geen moment later vraagt Greet waar ze vooral benieuwd naar is, wat de kok vandaag op het menu heeft staan en of zij het extra stukje vlees mag hebben wat nu overblijft.

‘Het is zo definitief hè? Wanneer je sterft?’

Pia zie ik wat langer bij het tafeltje staan. Haar blik blijft rusten op de foto.
Wanneer ik naast haar ga staan, kijkt ze me even aan en zegt,
“Het is zo definitief hè, wanneer je sterft. Je kunt dan niets meer veranderen. Of nog doen wat je eigenlijk had moeten doen.”

Voor mij raakt zij daarmee precies de kern.

Overlijden is, hoe verschillend het ook wordt beleefd, altijd iets definitiefs. Het maakt mij opnieuw bewust van wat het betekent wanneer een bewoner bij ons in Het Stalkaarsenhuis komt wonen. Dat het geen tussenstation meer is, maar de laatste verhuizing in hun leven. Mensen brengen hier hun laatste levensfase door. Het laatste stukje van hun leven speelt zich bij ons af.

Het laatste stukje

En ik vind het heel dankbaar en bijzonder dat ik mag bijdragen aan het zo prettig mogelijk maken van dat laatste stukje. Juist door bewoners echt te willen leren kennen, kan ik beter aansluiten bij wat iemand fijn vindt en nodig heeft. Zodat wanneer het moment daar is, iemand bij ons op een respectvolle, veilige en vertrouwde manier kan en mag sterven.

Misschien is dat tafeltje daarom wel zo belangrijk. Omdat het ruimte maakt voor iets waar we anders te snel aan voorbijgaan.

Geschreven door:

Arenda Wensveen – van der Marel

Activiteitenbegeleider en GVP bij Het Stalkaarsenhuis GorinchemMeer verhalen van Arenda